فصل یكم- تعاریف:
ماده ۱- از نظر این قانون به مؤلف و مصنّف و هنرمند «پدیدآورنده» و به آنچه از راه دانش یا هنر و یا ابتكار آنان پدید میآید بدون در نظر گرفتن طریقه یا روشی كه در بیان و یا ظهور و یا ایجاد آن به كار رفته «اثر» اطلاق میشود..
ماده ۲- اثرهای مورد حمایت این قانون به شرح زیر است:
- كتاب و رساله و جزوه و نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی و فنی و ادبی و هنری؛
- شعر و ترانه و سرود و تصنیف كه به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛
- اثر سمعی و بصری به منظور اجراء در صحنههای نمایش یا پرده سینما یا پخش از رادیو یا تلویزیون كه به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛
- اثر موسیقی كه به هر ترتیب و روش نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛
- نقاشی و تصویر و طرح و نقش و نقشه جغرافیائی ابتكاری و نوشتهها و خطهای تزئینی و هر گونه اثر تزئینی و اثر تجسمی كه به هر طریق و روش به صورت ساده یا تركیبی به وجود آمده باشد؛
- هر گونه پیكره (مجسمه)؛
- اثر معماری از قبیل طرح و نقشه ساختمان؛
- اثر عكاسی كه با روش ابتكاری و ابداع پدید آمده باشد؛
- اثر ابتكاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقشه قالی و گلیم؛
- اثر ابتكاری كه بر پایه فرهنگ عامه (فولكلور) یا میراث فرهنگی و هنری ملی پدید آمده باشد؛
- اثر فنی كه جنبه ابداع و ابتكار داشته باشد؛
- هر گونه اثر مبتكرانه دیگر كه از تركیب چند اثر از اثرهای نامبرده در این فصل پدید آمده باشد.
فصل دوم- حقوق پدیدآورنده:
ماده ۳- حقوق پدیدآورنده شامل حق انحصاری نشر و پخش و عرضه و اجرای اثر و حق بهرهبرداری مادی و معنوی از نام و اثر او است.
ماده ۴- حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مكان نیست و غیرقابل انتقال است.
ماده ۵- پدیدآورنده اثرهای مورد حمایت این قانون میتواند استفاده از حقوق مادی خود را در كلیه موارد و از جمله موارد زیر به غیر واگذار كند:
- تهیه فیلمهای سینمایی و تلویزیونی و مانند آن؛
- نمایش صحنهای مانند تئاتر و باله و نمایشهای دیگر؛
- ضبط تصویری یا صوتی اثر بر روی صفحه یا نوار یا هر وسیله دیگر؛
- پخش از رادیو و تلویزیون و وسائل دیگر؛
- ترجمه و نشر و تكثیر و عرضه اثر از راه چاپ و نقاشی و عكاسی و گراور و كلیشه و قالبریزی و مانند آن؛
- استفاده از اثر در كارهای علمی و ادبی و صنعتی و هنری و تبلیغاتی؛
- به كار بردن اثر در فراهم كردن یا پدید آوردن اثرهای دیگری كه در ماده دوم این قانون درج شده است.
ماده ۶- اثری كه با همكاری دو یا چند پدیدآورنده به وجود آمده باشد و كار یكایك آنان جدا و متمایز نباشد اثر مشترك نامیده میشود و حقوق ناشی از آن حق مشاع پدیدآورندگان است.
ماده ۷- نقل از اثرهایی كه انتشار یافته است و استناد به آنها به مقاصد ادبی و علمی و فنی و آموزشی و تربیتی و به صورت انتقاد و تقریظ با ذكر مأخذ در حدود متعارف مجاز است.
تبصره- ذكر مأخذ در مورد جزوههایی كه برای تدریس در مؤسسات آموزشی توسط معلمان آنها تهیه و تكثیر میشود الزامی نیست مشروط بر اینكه جنبه انتفاعی نداشته باشد.
ماده ۸- كتابخانههای عمومی و مؤسسات جمعآوری نشریات و مؤسسات علمی و آموزشی كه به صورت غیر انتفاعی اداره میشوند میتوانند طبق آئیننامهای كه به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید از اثرهای مورد حمایت این قانون از راه عكسبرداری یا طرق مشابه آن به میزان مورد نیاز و متناسب با فعالیت خود نسخهبرداری كنند.
ماده ۹- وزارت اطلاعات میتواند آثاری را كه قبل از تصویب این قانون پخش كرده و یا انتشار داده است پس از تصویب این قانون نیز كماكان مورد استفاده قرار دهد.
ماده ۱۰- وزارت آموزش و پرورش میتواند كتابهای درسی را كه قبل از تصویب این قانون به موجب قانون كتابهای درسی چاپ و منتشر كرده است كماكان مورد استفاده قرار دهد.
ماده ۱۱- نسخهبرداری از اثرهای مورد حمایت این قانون مذكور در بند ۱ از ماده ۲ و ضبط برنامههای رادیویی و تلویزیونی فقط در صورتی كه برای استفاده شخصی و غیر انتفاعی باشد مجاز است.
فصل سوم- مدت حمایت از حق پدیدآورنده و حمایتهای قانونی دیگر:
ماده ۱۲ـ (اصلاحی ۳۱/۰۵/۱۳۸۹): مدت استفاده از حقوق مادی پدیدآورنده موضوع این قانون كه به موجب وصایت یا وراثت منتقل میشود از تاریخ مرگ پدیدآورنده پنجاه سال است و اگر وارثی وجود نداشته باشد یا بر اثر وصایت به كسی منتقل نشده باشد برای همان مدت به منظور استفاده عمومی در اختیار حاكم اسلامی (ولی فقیه) قرار میگیرد.
تبصره- (اصلاحی ۳۱/۰۵/۱۳۸۹): مدت حمایت اثر مشترك موضوع ماده (۶) این قانون پنجاه سال بعد از فوت آخرین پدیدآورنده خواهد بود.
ماده ۱۳- حقوق مادی اثرهایی كه در نتیجه سفارش پدید میآید تا سی سال از تاریخ پدید آمدن اثر متعلق به سفارشدهنده است مگر آنكه برای مدت كمتر یا ترتیب محدودتری توافق شده باشد.
تبصره- پاداش و جایزه نقدی و امتیازاتی كه در مسابقات علمی و هنری و ادبی طبق شرایط مسابقه به آثار مورد حمایت این قانون موضوع این ماده تعلق میگیرد متعلق به پدیدآورنده خواهد بود.
ماده ۱۴- انتقالگیرنده حق پدیدآورنده میتواند تا سی سال پس از واگذاری از این حق استفاده كند مگر اینكه برای مدت كمتر توافق شده باشد.
ماده ۱۵- در مورد مواد ۱۳ و ۱۴ پس از انقضای مدتهای مندرج در آن مواد استفاده از حق مذكور در صورت حیات پدیدآورنده متعلق به خود او و در غیر این صورت تابع ترتیب مقرّر در ماده ۱۲ خواهد بود.
ماده ۱۶- در موارد زیر حقوق مادی پدیدآورنده از تاریخ نشر یا عرضه به مدت سی سال مورد حمایت این قانون خواهد بود:
- اثرهای سینمایی یا عكاسی؛
- هرگاه اثر متعلق به شخص حقوقی باشد و یا حق استفاده از آن به شخص حقوقی واگذار شده باشد؛
ماده ۱۷ – نام و عنوان و نشانه ویژهای كه معرّف اثر است از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود و هیچ كس نمیتواند آنها را برای اثر دیگری از همان نوع یا مانند آن به ترتیبی كه الغاء شبهه كند به كار برد.
ماده ۱۸- انتقالگیرنده و ناشر و كسانی كه طبق این قانون اجازه استفاده یا استناد یا اقتباس از اثری را به منظور انتفاع دارند باید نام پدیدآورنده را با عنوان و نشانه ویژه معرّف اثر همراه اثر یا روی نسخه اصلی یا نسخههای چاپی یا تكثیر شده به روش معمول و متداول اعلام و درج نمایند مگر این كه پدیدآورنده به ترتیب دیگری موافقت كرده باشد.
ماده ۱۹- هر گونه تغییر یا تحریف در اثرهای مورد حمایت این قانون و نشر آن بدون اجازه پدیدآورنده ممنوع است.
ماده ۲۰- چاپخانهها و بنگاههای ضبط صوت و كارگاهها و اشخاصی كه به چاپ یا نشر یا پخش یا ضبط و یا تكثیر اثرهای مورد حمایت این قانون میپردازد باید شماره دفعات چاپ و تعداد نسخه كتاب یا ضبط یا تكثیر یا پخش یا انتشار و شماره مسلسل روی صفحه موسیقی و صدا را بر تمام نسخههایی كه پخش میشود با ذكر تاریخ و نام چاپخانه یا بنگاه و كارگاه مربوط بر حسب مورد درج نمایند.
ماده ۲۱- پدیدآورندگان میتوانند اثر و نام و عنوان و نشانه ویژه اثر خود را در مراكزی كه وزارت فرهنگ و هنر با تعیین نوع آثار آگهی مینماید به ثبت برسانند.
آئیننامه چگونگی و ترتیب انجام یافتن تشریفات ثبت و همچنین مرجع پذیرفتن درخواست ثبت به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
ماده ۲۲- حقوق مادی پدیدآورنده موقعی از حمایت این قانون برخوردار خواهد بود كه اثر برای نخستین بار در ایران چاپ یا پخش یا نشر یا اجرا شده باشد و قبلاً در هیچ كشوری چاپ یا نشر یا پخش و یا اجرا نشده باشد.
فصل چهارم- تخلفات و مجازاتها:
ماده ۲۳- هر كس تمام یا قسمتی از اثر دیگری را كه مورد حمایت این قانون است به نام خود یا به نام پدیدآورنده بدون اجازه او و یا عالماً عامداً به نام شخص دیگری غیر از پدیدآورنده نشر یا پخش یا عرضه كند به حبس تأدیبی از شش ماه تا ۳ سال محكوم خواهد شد.
ماده ۲۴- هر كس بدون اجازه، ترجمه دیگری را به نام خود یا دیگری چاپ و پخش و نشر كند به حبس تأدیبی از سه ماه تا یك سال محكوم خواهند شد.
ماده ۲۵- متخلّفین از مواد ۱۷- ۱۸- ۱۹- ۲۰ این قانون به حبس تأدیبی از سه ماه تا یك سال محكوم خواهند شد.
ماده ۲۶- نسبت به متخلفان از مواد ۱۷- ۱۸- ۱۹- ۲۰ این قانون در مواردی كه به سبب سپری شدن مدت حق پدیدآورنده استفاده از اثر با رعایت مقرّرات این قانون برای همگان آزاد است، وزارت فرهنگ و هنر عنوان شاكی خصوصی را خواهد داشت.
ماده ۲۷- شاكی خصوصی میتواند از دادگاه صادركننده حكم نهایی درخواست كند كه مفاد حكم در یكی از روزنامهها به انتخاب و هزینه او آگهی شود.
ماده ۲۸- هرگاه متخلف از این قانون شخص حقوقی باشد علاوه بر تعقیب جزایی شخص حقیقی مسؤول كه جرم ناشی از تصمیم او باشد خسارات شاكی خصوصی از اموال شخص حقوقی جبران خواهد شد و در صورتی كه اموال شخص حقوقی به تنهایی تكافو نكند ما به التفاوت از اموال مرتكب جرم جبران میشود.
ماده ۲۹- مراجع قضایی میتوانند ضمن رسیدگی به شكایت شاكی خصوصی نسبت به جلوگیری از نشر و پخش و عرضه آثار مورد شكایت و ضبط آن دستور لازم به ضابطین دادگستری بدهند.
ماده ۳۰- اثرهایی كه پیش از تصویب این قانون پدیدآمده از حمایت این قانون برخوردار است. اشخاصی كه بدون اجازه از اثرهای دیگران تا تاریخ تصویب این قانون استفاده یا بهرهبرداری كردهاند حق نشر یا اجرا یا پخش یا تكثیر یا ارائه مجدّد یا فروش آن آثار را ندارند مگر به اجازه پدیدآورنده یا قائممقام او با رعایت این قانون. متخلفین، از حكم این ماده و همچنین كسانی كه برای فرار از كیفر به تاریخ مقدّم بر تصویب این قانون اثر را به چاپ رسانند یا ضبط یا تكثیر یا از آن بهرهبرداری كنند به كیفر مقرّر در ماده ۲۳ محكوم خواهند شد.
دعاوی و شكایاتی كه قبل از تصویب این قانون در مراجع قضایی مطرح گردیده به اعتبار خود باقی است.
ماده ۳۱- تعقیب بزههای مذكور در این قانون با شكایت شاكی خصوصی شروع و با گذشت او موقوف میشود.
ماده ۳۲- مواد ۲۴۵ و ۲۴۶ و ۲۴۷ و ۲۴۸ قانون مجازات عمومی ملغی است.
ماده ۳۳- آییننامههای اجرایی این قانون از طرف وزارت فرهنگ و هنر و وزارت دادگستری و وزارت اطلاعات تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
قانون فوق مشتمل بر سی و سه ماده و سه تبصره پس از تصویب مجلس سنا در تاریخ روز دوشنبه سوم آذر ماه ۱۳۴۸ در جلسه روز پنجشنبه یازدهم دی ماه یكهزار و سیصد و چهل و هشت شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.