در دنیای امروز که روابط انسانی پیچیدهتر از همیشه شده، آگاهی از حقوق فردی بهویژه در حوزه طلاق و مهریه، نهتنها یک امتیاز، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر و غیر قابل انکار است. طلاق تصمیمی ساده نیست، اما وقتی ناگزیر شد، باید مطمئن بود که روند آن به دور از آسیبهای بیشتر، منطقی و قانونی طی میشود. در این مقاله از گروه وکلای تحریرا تلاش کردهایم به زبان ساده، اما دقیق، به مهمترین نکات درباره طلاق، مهریه و حقوق وابسته به آنها بپردازیم.
طلاق؛ از درخواست تا اجرا
در ایران، طلاق میتواند از سوی مرد، یا بهصورت توافقی یا به درخواست زن برای الزام زوج به طلاق انجام شود. در هر حالت، فرایند آن از طریق دادگاه خانواده و با دریافت گواهی عدم امکان سازش یا حکم الزام زوجبه طلاق، مسیر رسمی آن طی میشود.
هر یک از زوجین ابتدا باید از طریق دفاتر خدمات قضایی دادخواست خود را ثبت میکنند و پرونده آنها به دادگاه مرجع قضایی ارجاع میشود. در خصوص طلاق توافقی بعد از طی جلسات مشاوره و مشورت با مشاور خانواده، قاضی رأی خود را صادر میکند. این روند ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. بعد از صدور رأی، برای اجرای طلاق باید به دفترخانه رسمی طلاق مراجعه کرد.
نکته مهم این است که بدون تسویه حقوق مالی زن، از جمله مهریه، نفقه و اجرتالمثل دادگاه مبادرت به صدور رای نمیکند. بنابراین لازم است پیش از هر چیز، تکلیف این موارد مشخص باشد.
مهریه؛ حق مسلم، اما پرچالش
مهریه بهعنوان یکی از حقوق مالی زنان، در هر زمانی پس از عقد قابل مطالبه است مگر آنکه برای پرداخت آن موعدی تعیین شده باشد. حتی اگر رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، زن میتواند مهریه خود را طلب کند. در عمل، بسیاری از دعاوی طلاق، مستقیماً با موضوع مهریه گره خوردهاند.
مهریه میتواند شامل سکه طلا، وجه نقد، اموال منقول یا غیرمنقول، یا حتی هر موضوعی مانند سفر حج یا آموزش زبان که دارای ارزش مالی است باشد. اما در عمل، مهریه در قالب سکه، رایج است.
اگر زن مهریهاش را مطالبه کند و مرد ناتوان از پرداخت باشد، میتواند درخواست اعسار دهد. در این صورت، دادگاه بررسی میکند که آیا امکان پرداخت قسطی وجود دارد یا خیر. برخی مردان سعی میکنند با پنهانکردن داراییهایشان از اجرای مهریه فرار کنند، اما با بررسی اسناد رسمی، حساب بانکی و املاک میتوان این موضوع را روشن کرد.
اجرای مهریه از دو مسیر قانونی
اولین راه برای دریافت مهریه، مراجعه به اجرای ثبت اسناد رسمی است. اگر مهریه در عقدنامه به عنوان یک سند رسمی ثبت شده باشد، زن میتواند مستقیماً با صدور اجراییه و تشکیل پرونده اجرایی در واحد اجرائیات ثبت ارائه درخواست، اقدام به توقیف اموال، حسابهای بانکی و خودروهای شوهر کند. این روش سریعتر است ولی اگر مرد اموالی نداشته باشد، به نتیجه نمیرسد.
راه دوم، مراجعه به دادگاه خانواده است. در این روش، زن دادخواست مطالبه مهریه ثبت میکند و اگر مرد ادعای ناتوانی مالی کند، باید اعسار خود را ثابت کند. دادگاه ممکن است مرد را به پرداخت قسطی محکوم کند یا اگر اعسار اثبات نشود، حکم بازداشت بدهد. البته امروزه طبق قوانین جدید، زندانیکردن مرد صرفا بابت مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه ممکن است.
شروط ضمن عقد؛ بیمه پنهان زندگی مشترک
بسیاری از افراد هنگام عقد، بدون توجه به برگه «شروط ضمن عقد» آن را امضا میکنند، درحالیکه این بخش میتواند تضمینکننده حقوق کلیدی زن باشد. از جمله این شروط میتوان به حق طلاق، حق خروج از کشور، حق اشتغال و تحصیل و حتی تقسیم اموال اشاره کرد.
امضای هوشمندانه و آگاهانه این شروط، میتواند در صورت بروز اختلاف، راه بسیاری از مشکلات را ببندد.
طلاق توافقی؛ سریع، ولی با دقت
در سالهای اخیر، بسیاری از زوجها برای جلوگیری از اختلافات فرسایشی، طلاق توافقی را انتخاب میکنند. در این روش، طرفین بر سر تمام مسائل مالی، حضانت فرزند، مهریه و نفقه توافق میکنند و این توافقنامه را به دادگاه ارائه میدهند.
هر توافقنامهای باید دقیق، رسمی و شفاف باشد. بسیاری از زوجها بعد از ثبت طلاق، از مفاد توافق خود پشیمان میشوند ولی دیگر راه برگشتی ندارند. مشورت با یک وکیل حرفهای در این مرحله بسیار ضروری است.
چه چیزهایی تغییر کردهاند؟
قوانین مربوط به طلاق و مهریه در سالهای اخیر با هدف کاهش زندان و افزایش عدالت اصلاح شدهاند. از جمله:
- زندان برای مهریه فقط تا سقف ۱۱۰ سکه است.
- برای بالای ۱۱۰ سکه، زن باید اموال معرفی کند.
- تمام ابلاغهای دادگاه فقط از طریق سامانه ثنا انجام میشود.
سخن پایانی
زندگی مشترک ممکن است گاهی به بنبست برسد. در چنین شرایطی، آگاهی از حقوق قانونی و استفاده درست از آنها، کمک میکند مسیر جدایی با کمترین آسیب طی شود.
چه در آغاز اختلاف باشید و چه در میانه یک پرونده حقوقی، همراهی یک وکیل آگاه و دلسوز، نقش تعیینکنندهای در سرنوشت شما خواهد داشت.
گروه وکلای تحریرا با سالها تجربه در دعاوی خانواده، آماده است تا در کنار شما باشد؛ چه برای تنظیم توافقنامه، چه برای پیگیری مهریه یا دفاع در پرونده طلاق. همین حالا با ما تماس بگیرید